Grupy pierwszeństwa w urzędzie pracy - kto dostanie dotację, gdy brakuje pieniędzy

Urząd pracy ogłasza dodatkowy nabór na dotacje. Siedem dotacji, najwyżej jedenaście. Czytasz ogłoszenie i trafiasz na zdanie: wnioski osób spoza grup pierwszeństwa „będą realizowane w dalszej kolejności pod warunkiem dostępności środków”. I… składać, czy szkoda czasu?

Grupy pierwszeństwa w urzędzie pracy wynikają z ustawy, ale to, ile dają przy dotacji na założenie firmy, każdy urząd ustala sam. Z tego wpisu dowiesz się, kto należy do tych grup, jak urzędy zamieniają pierwszeństwo na punkty i kolejkę, gdzie w ogłoszeniu szukać dodatkowych kryteriów, co w praktyce znaczy „w dalszej kolejności” i jak przygotować się do kolejnego naboru, jeśli do żadnej grupy nie należysz.

Art. 69 ustawy o rynku pracy - kto ma pierwszeństwo?

Pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w formach pomocy mają według art. 69 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620):

• bezrobotni z Kartą Dużej Rodziny,
• bezrobotni powyżej 50. roku życia,
• bezrobotni bez kwalifikacji zawodowych,
• bezrobotni niepełnosprawni,
• długotrwale bezrobotni,
• bezrobotni i poszukujący pracy do 30. roku życia,
• bezrobotni samotnie wychowujący co najmniej jedno dziecko.

Dotacja na podjęcie działalności gospodarczej jest jedną z tych form pomocy. Ustawa opisuje ją w tym samym dziale co art. 69 (art. 147-153). Ustawa nie mówi jednak, ile punktów ani jakie miejsce w kolejce daje pierwszeństwo przy dotacji. To ustala urząd w swoich zasadach albo w ogłoszeniu o naborze.

Jak sprawdzić, czy należysz do grupy pierwszeństwa w urzędzie pracy?

Kilka grup ma w ustawie dokładną definicję (art. 2), i to od niej zależy, czy się łapiesz:

• Długotrwale bezrobotny to osoba zarejestrowana jako bezrobotna łącznie ponad 12 miesięcy w ciągu ostatnich 2 lat. Okresów stażu się do tego nie wlicza (art. 2 pkt 4).
• Bez kwalifikacji zawodowych jesteś, jeśli nie masz świadectwa ani dyplomu szkoły kształcącej w zawodzie, dokumentu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, certyfikatu kwalifikacji zawodowej, dyplomu zawodowego, świadectwa czeladniczego, dyplomu mistrzowskiego ani dyplomu ukończenia studiów (art. 2 pkt 2).
• Do 30. roku życia liczy się tak: w dniu, w którym urząd stosuje wobec Ciebie formę pomocy, nie masz jeszcze skończonych 30 lat (art. 2 pkt 18). Nie liczy się więc dzień rejestracji.
• Osoba niepełnosprawna to osoba w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 2 pkt 19).
• Osoba samotnie wychowująca dzieci to w definicji ustawy rodzic albo opiekun prawny, który jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, osobą rozwiedzioną albo w separacji, a w niektórych sytuacjach także osobą w związku małżeńskim (np. gdy małżonek odbywa karę pozbawienia wolności). Dziecko musi być małoletnie, uczyć się do 25. roku życia albo pobierać np. zasiłek pielęgnacyjny (art. 2 pkt 21).

Jeśli od rejestracji coś się zmieniło, np. dostałeś Kartę Dużej Rodziny albo orzeczenie o niepełnosprawności, zgłoś to w urzędzie przed naborem. Zmiany w danych przekazanych przy rejestracji i tak musisz zgłosić w ciągu 7 dni (art. 62 ust. 1 ustawy). Więcej o tym, skąd urząd bierze te dane, piszę we wpisie karta rejestracyjna bezrobotnego a dotacja: doświadczenie, termin, punkty.

Dotacja z urzędu pracy - warunki pierwszeństwa w trzech urzędach

Ustawa pozwala staroście (w praktyce dyrektorowi urzędu pracy), po pozytywnej opinii powiatowej rady rynku pracy, określić dodatkowe warunki dotyczące rodzaju planowanej działalności albo kategorii osób, które mogą ubiegać się o dotację (art. 147 ust. 2). Rozporządzenie z 21 listopada 2025 r. w sprawie wniosków i realizacji umów o dofinansowanie podjęcia działalności gospodarczej oraz o refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dodaje, że wniosek może być uwzględniony, jeśli wnioskodawca spełnia te warunki, a starosta ma pieniądze na jego sfinansowanie (§ 3 ust. 1 pkt 3 i 4). Te warunki decydują, czy w ogóle możesz złożyć wniosek. To, ile daje grupa pierwszeństwa, urzędy ustalają osobno: w zasadach przyznawania dotacji albo w ogłoszeniu o naborze.

Jak urzędy przekładają pierwszeństwo na konkretne zasady? Porównałam trzy publiczne dokumenty z 2026 r. To przykłady, a nie reguła dla całej Polski:

• Brzesko, dodatkowy nabór jesienią 2026 r.: gdy wniosków jest więcej niż dotacji, osoba z grupy pierwszeństwa dostaje 2 punkty dodatkowo. Do realizacji urząd przyjmuje najpierw wnioski osób z grup, od najwyższej sumy punktów. Wnioski pozostałych są rozpatrywane w dalszej kolejności, jeśli zostaną pieniądze (ogłoszenie o naborze 4/2026).
• Tczew: przynależność do co najmniej jednej grupy to 4 punkty w karcie oceny, w której można dostać najwyżej 60, a do dotacji trzeba co najmniej 40 (regulamin dofinansowania, § 3 ust. 1 pkt 9 i ust. 2). Punkty liczą się przy każdej ocenie, nie tylko przy braku pieniędzy.
• Gorlice: gdy w naborze zamkniętym (z datą rozpoczęcia i zakończenia) prawidłowo złożonych wniosków jest więcej, niż pozwalają pieniądze, dotacja trafia najpierw do osób z grupy objętej projektem albo programem, które należą też do co najmniej jednej grupy z art. 69. Potem liczą się kolejne kryteria, np. dłuższe pozostawanie w rejestrze bezrobotnych (kryteria i preferencje na 2026 r., plik Word, rozdział o rozpatrywaniu wniosków).

Przy wspólnym przepisie wychodzą trzy różne mechanizmy. W jednym urzędzie grupa daje punkty zawsze, w drugim decyduje o kolejności dopiero wtedy, gdy wniosków jest za dużo, w trzecim działa dopiero razem z grupą, do której kierowany jest projekt.

Jest też czwarty sposób: nabór tylko dla wybranych grup. Kryteria z Gorlic wprost dopuszczają nabory przeznaczone wyłącznie dla konkretnych grup osób.

Ogłoszenie naboru - gdzie urząd pisze o dodatkowych kryteriach?

Nie tylko w zasadach przyznawania dotacji. Zasady urzędu pracy w Brzesku na 2026 r. pozwalają dyrektorowi przy każdym naborze wskazać dodatkowe kryteria, kierując się m.in. tym, ile pieniędzy jest już zaangażowane (§ 2 ust. 7, plik „Zasady” do pobrania przy ogłoszeniu o naborze 1/2026).

W trzech naborach z jednego roku ten sam urząd zrobił to na trzy sposoby. W marcu było 16 dotacji i ogłoszenie nie wspominało o grupach pierwszeństwa. W maju urząd ogłosił nabór 2/2026 na 6 dotacji tylko dla osób długotrwale bezrobotnych, z niepełnosprawnościami i powyżej 50. roku życia i napisał, że na wnioski innych grup nie ma pieniędzy.

W październiku dotacji było 7 (najwyżej 11), a ogłoszenie dodało punkty i kolejność dla wszystkich siedmiu grup „z uwagi na ograniczony limit środków finansowych”. Dlatego czytaj każde ogłoszenie od nowa, nawet jeśli znasz zasady urzędu z poprzedniego naboru.

Gdzie szukać w ogłoszeniu:

• w akapicie z ważną informacją o naborze (w Brzesku stał zaraz pod liczbą dotacji),
• przy odwołaniu do paragrafu zasad (w Brzesku: „Zgodnie z § 2 ust. 7 Zasad…”),
• na stronie z terminarzem naborów. Urząd w Brzesku przypomina tam listę grup z art. 69 i pisze, że uwzględnia je „na etapie przyznawania form pomocy” (terminarz naborów 2026).

Wniosek spoza grup „w dalszej kolejności” - co to znaczy w praktyce?

Formalnie możesz złożyć wniosek. W październikowym naborze w Brzesku ogłoszenie nie zamykało drogi osobom spoza grup, tylko ustawiało je w kolejce za osobami z grup. Twój wniosek może zostać uwzględniony, jeśli po wnioskach z grup zostaną jeszcze pieniądze, a Ty zdobędziesz co najmniej minimalną liczbę punktów i zmieścisz się w kolejce wśród osób spoza grup.

Inaczej jest przy naborze tylko dla wybranych grup, jak majowy w Brzesku: tam osoba spoza nich wniosku w ogóle nie złoży.

W praktyce wszystko zależy od proporcji: ile jest dotacji, a ile wniosków od osób z grup. Przy 7 dotacjach (albo 11, jeśli urząd przesunie środki z projektu współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, EFS+) wystarczy 7 (albo 11) dobrze ocenionych wniosków osób z grup pierwszeństwa, żeby dla pozostałych nie zostało nic.

Do tego trzeba dalej przejść ocenę punktową. W Brzesku wniosek z mniej niż 12 punktami na 24 możliwe jest rozpatrywany negatywnie (§ 3 ust. 9 Zasad i załącznik nr 1 z kryteriami oceny).

Jeśli przed naborem usłyszysz w urzędzie, że osoba spoza grup się w tym naborze nie załapie, potraktuj to poważnie, bo urząd zna swój budżet i zasady naboru. Dopytaj tylko, z jakiego powodu: braku grupy pierwszeństwa, za małej liczby punktów, czy z innego. Od tego zależy, czy w kolejnym naborze możesz coś poprawić.

Jeśli złożysz wniosek, a urząd go nie uwzględni, musi Cię o tym powiadomić na piśmie w ciągu 30 dni od złożenia kompletnego wniosku i podać przyczynę odmowy (§ 3 ust. 5 rozporządzenia).

Odwołania od odmowy nie ma, bo dotację przyznaje się umową (art. 150 ust. 1 ustawy), a nie decyzją administracyjną: starosta wydaje decyzje o świadczeniach z Funduszu Pracy tylko wtedy, gdy nie wynikają z umów (art. 38 ust. 1 pkt 14 lit. d). Kryteria z Gorlic piszą wprost, że od odmowy dotacji odwołanie nie przysługuje. Zostaje kolejny nabór.

Jak dostać dotację z urzędu pracy w kolejnym naborze bez grupy pierwszeństwa?

Pierwszeństwa nie załatwisz sobie na siłę, ale możesz zadbać o resztę punktów i o to, żeby nie przegapić naboru. Pieniądze naprawdę się kończą: 13 października 2026 r. urząd w Brzesku napisał na stronie z terminarzem naborów, że z uwagi na zaangażowanie puli Funduszu Pracy zakończył zaplanowane na ten rok nabory. Przed kolejnym naborem przejdź tę listę:

Kryteria oceny w Brzesku pokazują, gdzie da się zdobyć punkty bez grupy pierwszeństwa. Za czas pozostawania w ewidencji tego urzędu: do 3 miesięcy 0 punktów, od 3 do 12 miesięcy 2, powyżej 12 miesięcy 5. Za wcześniejsze wsparcie z urzędu (staż, prace interwencyjne, wyposażenie stanowiska pracy i inne): 3 punkty, jeśli nigdy z niego nie korzystałeś, 2, jeśli korzystałeś wcześniej niż 12 miesięcy przed złożeniem wniosku, i 0, jeśli w ostatnich 12 miesiącach.

Za faktury pro forma, czyli wstępne faktury od sprzedawców z cenami rzeczy, które chcesz kupić z dotacji, dostaniesz 2 punkty. Zanim weźmiesz przed naborem staż albo inne wsparcie z urzędu, policz, czy nie stracisz na tym punktów przy dotacji.

Pamiętaj też o definicji długotrwale bezrobotnego: łącznie ponad 12 miesięcy rejestracji w ciągu ostatnich 2 lat, bez okresów stażu. To inna miara niż punkty za czas w ewidencji: do grupy liczą się wszystkie okresy rejestracji z ostatnich 2 lat.

Jeśli kolejny nabór będzie za kilka miesięcy, sprawdź, czy do tego czasu nie spełnisz tej definicji. Wtedy będziesz już w grupie pierwszeństwa.

O tym, jak nie przegapić naboru, który potrafi zamknąć się w kilka godzin, przeczytasz we wpisie rekrutacja do dotacji w PUP Sierpc zamknięta przed 10:00 - jak pilnować naborów w swoim urzędzie pracy. A jeśli zabezpieczenie to dla Ciebie nowy temat, zajrzyj do wpisu poręczyciel dotacji z urzędu pracy - kto może, kto odpada, co podpisuje.

Najczęstsze pytania o grupy pierwszeństwa i dotację

Pamiętaj

Grupy pierwszeństwa w urzędzie pracy są wszędzie te same, bo wynikają z art. 69 ustawy, ale ich waga przy dotacji zależy od urzędu i od tego, ile ma pieniędzy w danym naborze. Znajdź swój urząd w katalogu powiatowych urzędów pracy, przeczytaj zasady przyznawania dotacji i każde ogłoszenie o naborze. Jeśli do żadnej grupy nie należysz, zbieraj punkty tam, gdzie się da, i bądź gotowy, zanim nabór ruszy.